METIS, een bijzondere fase van start
Bijzondere fase van start – Onderzoeksconsortium / Universiteit Leiden
In Leiden is gestart met de bouw van een belangrijk onderdeel van de Extremely Large Telescope (ELT), die in Chili wordt gebouwd. Het gaat om de cryostaat. De cryostaat is in Zwitserland gebouwd en is na uitgebreide tests naar Leiden vervoerd, waar de integratie van het gehele METIS-instrument zal plaatsvinden. Het instrument zal o.a. bijdragen aan het ontdekken en bestuderen van planeten rond andere sterren. Met een grote hijskraan werd de cryostaat naar de cleanroom getakeld; een enorme operatie waar behalve de hijskraan ook een soort zichzelf opblazende airbags aan te pas kwamen. Voor deze cryostaat is een speciaal ingerichte werkplaats gerealiseerd. De meethal werd in augustus 2024 opgeleverd en moest voldoen aan een cleanroom. Er werd een kraanbaan aangelegd en de posities voor stikstoftanks werden gerealiseerd. De werkzaamheden voor het laad- en losplatform moesten zeer nauwkeurig uitgevoerd worden en vlak zijn vanwege de opgeblazen ‘airbags’.
De cryostaat is een groot en complex apparaat dat essentieel is voor het METIS-instrument. De cryostaat is 6 meter breed, 7,5 meter hoog en wordt tot ruim 200 graden onder nul gekoeld. Hierin worden alle meetinstrumenten, spiegels en lenzen geplaatst om infrarood licht uit de ruimte te analyseren. Het apparaat is tevens het grootste onderdeel van METIS.
Hierdoor is de cryostaat een cruciaal onderdeel van METIS: zonder deze sterke koeling zou het instrument alleen de eigen warmtestraling meten, en geen beelden uit het heelal kunnen maken. De cryostaat is grotendeels van roestvrij staal en bevat meerdere isolatielagen en een geavanceerd koelsysteem. Na integratie en testen in Leiden zal het instrument in 2029 naar Chili worden verscheept om op de Extremely Large Telescope geplaatst te worden.
De bouw en integratie van METIS in Leiden is een belangrijke mijlpaal voor het internationale onderzoeksconsortium. Een bijzonder project waar wij middels directievoering tijdens de realisatie van de meethal (cleanroom) aan mee hebben mogen werken.
foto: NOVA/Fred Kamphues
